Beschikbare artikelen

De schutterij was een soort burgerwacht die in de middeleeuwen werd opgericht om de stad te beschermen bij een aanval en de orde te handhaven bij oproer of brand.

Door allerlei oorzaken (vooral door de kruistochten en de uitbreiding van de handel) slaagde het volk er in de 12e en 13e eeuw langzamerhand in, enigszins onder het ellendige juk van de adel uit te komen. De lijfeigenen die na deelname aan een kruistocht hun vrijheid kregen, vormden in de steden verenigingen tot onderlinge bescherming. Die bescherming was wel nodig, want het leven in een middeleeuwse
stad werd hoogst onveilig gemaakt door dieven, landlopers en ander gespuis.

Vooral als de stad nog niet ommuurd was, (IJsselstein kreeg haar muren rond 1345) moest iedereen in feite dag en nacht op zijn hoede zijn. De poorters die de stad gingen beschermen tegen allerlei gevaren noemde men scutten/ schutten/(be) schutters. Volgens de meeste etymologen was er vanaf het begin zowel verband met "schieten" als met "beschutten" (=beschermen)

Hoewel de gegevens uiterst schaars zijn, kan de schutterij aan het eind van de 15e eeuw voor het eerst georganiseerd zijn en de Doelen uit die tijd dateren. Het gebouw stak uit in de zuidelijke stadsgracht en was gewijd aan St. Joris. Oorspronkelijk diende het gebouw als oefenplaats voor de stadsboogschutters, maar later werden er de befaamde schuttersmaaltijden in gehouden.

Het Schuttersarchief houdt op in 1745, omdat de Schutterij geen taken meer vervult die het voortbestaan rechtvaardigen.

Na veel klachten van de bevolking moesten drossaard, schout en burgemeesters concluderen dat de schutterij geen enkel nut meer had voor de gemeenschap. Het tegenovergestelde was juist het geval, tijd en inkomsten werden verkwist omdat bijeenkomsten dikwijls uitliepen op een drankgelag en soms zelfs resulteerden m vechtpartijen. In 1746 werd de schutterij opgeheven.

De schutterij, in 1747 opgeheven, leidde na de mislukte patriotse omwenteling van 1787 een kort kwijnend bestaan en werd in 1800 definitief opgeheven.